Tẩu Khúc Của Tử Thần | Todesfuge – Paul Celan

PAUL CELAN (1920-1970) là nhà thơ, dịch giả người Ru-ma-ni, một trong những gương mặt thơ ca quan trọng nhất của văn học Đức nửa sau thế kỷ XX . Sinh ra trong một gia đình Do Thái nói tiếng Đức tại Czernowitz, Bucovina, trước đó là một tỉnh lỵ thuộc đế quốc Áo-Hung. Ông từng theo học y khoa tại Tours, rồi trở lại Czernowitz để học văn học và ngôn ngữ. Khi Ru-ma-ni bị Đức Quốc Xã chiếm đóng, ông cố gắng thuyết phục bố mẹ ông cùng ẩn nấp nhưng không thành (điều luôn làm ông ân hận mãi sau này). Bố mẹ ông sau đó bị bắt nhốt vào trại tập trung ở Transnistria Governorate trong khi ông vắng nhà (bố ông qua đời vì sốt phát ban còn mẹ ông bị bắn chết sau khi lao động kiệt sức). Cũng trong năm đó, Celan bị bắt làm tù nhân trong trại lao động cho đến năm 1944. Sau chiến tranh, ông làm việc như một dịch giả tại Bucarest trong hai năm. Năm 1947, Celan rời Ru-ma-ni đến Wien (Áo), tại đây ông làm quen và trở thành bạn với nữ thi sĩ Áo Ingeborg Bachmann. Cùng năm đó, ông rời Áo đến Paris và xuất bản tập thơ đầu tay Der Sand aus den Urnen. Năm 1952, Celan bắt đầu gây được tiếng vang trong chuyến lưu diễn thơ tại Đức, ông được mời đọc thơ trong những buổi họp mặt mỗi nửa năm của nhóm văn học huyền thoại, Nhóm 47 (Groupe 47). Tại Paris, Celan sống bằng công việc dịch thuật và dạy tiếng Đức tại École Normale Supérieure. Ông là bạn thân của nữ nhà thơ Đức gốc Do Thái Nelly Sachs (Nobel Văn chương, 1966). Ngày 20 tháng 4 năm 1970, ông nhảy xuống sông Seine tự vẫn. Cái chết của bố mẹ ông và những trải nghiệm trong trại tập trung là những chủ đề xuyên suốt trong thơ của Celan. Ông từng nói ‘’Không có thứ gì trên thế giới có thể làm cho một nhà thơ ngừng viết, cho dù y là một người Do Thái và ngôn ngữ trong thơ y là tiếng Đức’’. Ngoài sáng tác thơ, Celan còn là một dịch giả tài năng với nhiều tác phẩm được ông dịch từ tiếng Ru-ma-ni, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý, Nga, Anh và Hebrew ra tiếng Đức.
 
Todesfuge có lẽ là bài thơ được biết đến nhiều nhất của Celan, được ông sáng tác trong khoảng năm 1945 và xuất bản vào năm 1948. Bài thơ mô tả một cách tài tình về nỗi kinh hoàng và cái chết trong Holocaust. Bonnie Roos cho rằng: ‘’Bài thơ (Todesfuge) đã trở thành một biểu tượng quốc gia ở Đức thời hậu chiến’’. Năm 1988, để kỷ niệm 50 năm Đêm kính vỡ (Kristallnacht), Todesfuge đã được đọc to trong tòa nhà Quốc hội Đức.

 
 
Tẩu Khúc Của Tử Thần
 
Sữa đen của rạng đông chúng ta uống vào buổi tối
chúng ta uống buổi trưa và buổi sáng chúng ta uống ban đêm
chúng ta uống và uống
chúng ta đào một cái mồ trong không để nằm không chật chỗ
Một người đàn ông sống trong nhà hắn chơi với lũ rắn hắn viết
hắn viết khi trời tối đến nước Đức tóc em vàng ánh Margerete
hắn viết và bước ra trước nhà và những vì sao lóe sáng hắn huýt lũ chó săn đến gần
hắn huýt đám người Do Thái của hắn ra bắt đào một cái mồ trong đất
hắn ra lệnh cho chúng ta bây giờ chơi đàn để nhảy múa
 
Sữa đen của rạng đông chúng ta uống mi ban đêm
chúng ta uống mi buổi sáng và buổi trưa chúng ta uống mi buổi tối
chúng ta uống và uống
một người đàn ông sống trong nhà hắn chơi với lũ rắn hắn viết
hắn viết khi trời tối đến nước Đức tóc em vàng ánh Margerete
Tóc em tàn tro Sulamith chúng ta đào một cái mồ trong không để nằm không chật chỗ
 
Hắn quát đào sâu thêm chúng bay ê kìa chúng bay đám còn lại hãy chơi và hãy hát
hắn rút thanh sắt từ thắt lưng hắn vung lên hai mắt hắn xanh
hãy cuốc sâu thêm những cán mai chúng bay ê kìa chúng bay đám còn lại hãy chơi và hãy nhảy
 
Sữa đen của rạng đông chúng ta uống mi ban đêm
chúng ta uống mi buổi trưa và buổi sáng chúng ta uống mi buổi tối
chúng ta uống và uống
một người đàn ông sống trong nhà tóc em vàng ánh Margarete
tóc em tàn tro Sulamith hắn chơi với lũ rắn
 
Hắn quát hãy chơi cái chết ngọt ngào thêm Thần chết là một chủ nhân từ nước Đức
hắn quát hãy siết những dây đàn đen tối hơn rồi chúng bay sẽ được lên không như khói
rồi chúng bay sẽ có một cái mồ trong mây để nằm không chật chỗ
 
Sữa đen của rạng đông chúng ta uống mi ban đêm
chúng ta uống mi buổi trưa Thần chết là một chủ nhân từ nước Đức
chúng ta uống mi buổi tối và buổi sáng chúng ta uống và uống
thần chết là một chủ nhân từ nước Đức con mắt hắn màu xanh
hắn bắn mi với viên đạn chì hắn bắn mi thật chính xác
một người đàn ông sống trong nhà tóc em vàng ánh Margarete
hắn thả lũ chó săn rượt chúng ta hắn tặng chúng ta một cái mồ trên không
hắn chơi với lũ rắn và mơ tưởng Thần chết là một chủ nhân từ nước Đức
 
tóc em vàng ánh Margarete
tóc em tàn tro Sulamith
 
 
 
Pháp Hoan dịch từ nguyên tác tiếng Đức (Todesfuge) của Paul Celan. Có tham khảo bản dịch Anh ngữ (Deathfugue) của John Felstiner trong Paul Celan – Thi sĩ, Kẻ sống sót, Do Thái, New Heaven 1995.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: