17 Bài Thơ – Rainer Maria Rilke

THƠ RAINER MARIA RILKE
(Pháp Hoan dịch từ nguyên tác tiếng Đức)
 
 
NGÀY THU
 
Thưa Chúa tể, giờ đã điểm, mùa hạ vô cùng lớn.
Hãy trải bóng Người lên những chiếc đồng hồ mặt trời,
Và trên cánh đồng trơ rạ hãy thả những cơn gió được tự do.
 
Lệnh truyền cho quả cuối mùa chín tới;
Ban phát cho chúng thêm đôi ngày nắng ấm phương Nam,
Dồn thịt da chúng trở nên căng mộng hoàn toàn
Rồi ép lấy vị ngọt cuối cùng vào rượu nồng sóng sánh.
 
Ai giờ không nhà cửa, sẽ không cần xây cất.
Ai cô đơn, sẽ còn mãi cô đơn,
Sẽ thức giấc, đọc, viết những bức thư dài
Và trên những con đường làng bồn chồn rảo bước
Khi những chiếc lá vàng rơi xuống tự trên cao.
 
 
TÔI Ở NHÀ GIỮA NGÀY VÀ MỘNG
 
Tôi ở nhà giữa ngày và mộng.
Nơi trẻ con ngủ vùi, nóng vì đuổi bắt nhau,
nơi những người già khi tối đến tựa đầu,
và bếp lửa toả sáng căn phòng rộng.
 
Tôi ở nhà giữa ngày và mộng.
Nơi tiếng chuông chiều vang vọng hồi lâu
các thiếu nữ trong dáng vẻ u sầu,
mệt mỏi tựa mình lên thành giếng.
 
Và cây đoan, loài cây tôi thương mến;
Và cả mùa hè, nín lặng ở trong cây,
Muôn vạn lá cành lại khởi sự lung lay
và lại thức giấc giữa ngày và mộng.
 
 
ANH MUỐN CHỈ CHO EM THẤY MÙA XUÂN
 
Anh muốn chỉ cho em thấy mùa xuân
Xuân cất chứa cả trăm nghìn phép lạ
Xuân không đến nơi ồn ào phố xá
Xuân ẩn mình trong những cánh rừng xanh
 
Chỉ những ai trên lối nhỏ dạo quanh
Bỏ đằng sau những phố phường xám ngắt
Tay trong tay mắt dõi nhìn trong mắt
Mới một lần nhìn thấy được mùa xuân.
 
 
ANH KHÔNG CẦN HIỂU RÕ VỀ CUỘC ĐỜI
 
Anh không cần hiểu rõ về cuộc đời,
và cuộc đời sẽ là một bữa tiệc.
Hãy để ngày trôi qua không luyến tiếc
như đứa trẻ đang cất bước trên đường
mỗi cơn gió đều thấm đượm mùi hương
từ món quà của hoa đồng cỏ nội.
 
Để sưu tập hay giữ gìn mãi mãi-
không tồn tại trong tâm trí trẻ thơ.
Nó chỉ cài lên mái tóc buông hờ,
kết lại thành một vòng hoa tươi sáng,
và cánh tay sẽ chìa ra chào đón
những ngọt ngào của năm tháng thanh xuân.
 
 
CHIẾC BÌNH NHỎ ĐỰNG NƯỚC MẮT
 
Có những chiếc bình chứa dầu và chứa rượu
Với một bầu rỗng được bọc bởi đất nung
Còn tôi bé nhỏ và gầy guộc, bên trong
Tự làm rỗng mình để chứa dòng nước mắt.
 
Rượu sẽ thêm hương và dầu sẽ thêm sắc
Nhưng dòng nước mắt khiến tôi nặng nề hơn
Khiến mắt tôi đui và cơ thể tôi trơn
Khiến da tôi nứt và ngực tôi trống rỗng.
 
 
TÌNH CA
 
Làm thế nào anh có thể giữ được
linh hồn anh mà không chạm hồn em?
Làm thế nào anh có thể nâng lên
vượt qua em để đến bên mọi thứ?
 
Giữa những gì đã mất anh muốn giữ
linh hồn mình trong bóng tối lặng thinh
không vang vọng khi sâu thẳm trong em
khẽ rung lên. Nhưng những gì chạm nhẹ
 
vào đôi ta sẽ giống như cây vĩ
tấu một lời từ hai sợi dây đơn.
Nhạc cụ nào ta sẽ cùng căng lên?
Đôi tay nào ta sẽ cùng réo rắt?
 
Ôi bài ca ngọt ngào êm dịu nhất!
 
 
BI CA
 
Ôi tất cả giờ xa xôi làm sao
và tất cả đã đi qua từ lâu.
Tôi tin rằng những vì sao toả sáng,
phía trên kia trong phút giờ chạng vạng,
cả nghìn năm về trước đã lụi tàn.
Và tôi nghĩ đến giọt nước mắt tràn,
trong chiếc xe vừa lướt qua trên phố,
có điều gì khủng khiếp vừa thổ lộ.
Chuông đồng hồ đã ngưng điểm từ lâu
nhưng ai biết khi nào nó bắt đầu…
trong căn nhà phía bên kia con ngõ?….
Tôi muốn bước khỏi trái tim bé nhỏ
và đi dạo dưới bầu trời bao la.
Và tôi muốn nguyện cầu. Ở nơi xa
những vì sao đã từ lâu tàn lụi
nhưng vẫn còn một vì sao, mỗi tối
chiếu âm thầm đâu đó phía trên cao.
Và tôi nghĩ tôi biết vì sao nào
trên đầu tôi đương dịu dàng toả sáng —
ngự trên kia như một thành phố trắng
chốn tận cùng tia sáng của trần gian…
 
 
EM BIẾT CHĂNG NHỮNG VÌ SAO RỤNG XUỐNG
 
Em biết chăng: những vì sao rụng xuống,
giữa bầu trời như ngựa trắng tung bay
qua hàng rào của mộng ước thơ ngây
mà ta đã cùng dựng xây thuở trước?-
triệu vì sao trên kia ta thấy được;
mỗi khi ta nâng mí mắt nhìn lên
trước vũ hội ngây ngất của màn đêm,
trái tim ta bỗng trở nên bình thản
bởi ta biết sau những gì cháy sáng
ta vẫn còn sống sót giữa trần gian!
 
 
CANH THỨC
 
Những cánh đồng giăng xa nằm ngái ngủ
Trái tim tôi buồn nghĩ ngợi xa xôi
Và buổi tối đã về trên bến cảng
Như cánh buồm đỏ thắm nhẹ nhàng trôi
 
Đêm canh thức những giấc mơ quá vãng
Bước dịu dàng qua vùng đất không tên
Và mặt trăng, một bông hoa huệ trắng
Nở trong cánh tay đêm.
 
 
‘’TA PHẢI CHẾT BỞI VÌ TA BIẾT HỌ’’
(Cuộn giấy Prisse. Từ những châm ngôn của Ptah-hotep,
bản thảo 2000 năm trước Công Nguyên)
 
‘’Ta phải chết bởi vì ta biết họ.’’ Chết
bởi bông hoa vô ngôn trong nụ cười của họ. Chết
bởi sự mong manh trong đôi tay của họ. Chết
bởi đàn bà.
 
Chàng trai trẻ hát về những tử thần
từ buồng tim họ vươn cao lên mãi,
phía trên kia. Nơi bộ ngực căng mở
chàng hát về những phụ nữ đẹp xinh:
ôi làm sao! ôi làm sao với tới!
Chốn xa xôi trên tận đỉnh núi cao
của cảm xúc, họ tuôn chảy dạt dào
mang đêm tối ngọt ngào vào thung lũng
bị bỏ rơi của vòng tay rộng mở.
Và cơn gió đến từ sự trào dâng
mãi rạt rào trong thân xác trẻ trung.
Và những con suối long lanh nơi cùng tận
 
Nhưng người đàn ông,
rùng mình, im lặng.
Kẻ đã lang thang vô định giữa màn đêm
trong những rặng núi của xúc cảm xác thân:
thời im ắng
 
Như người thủy thủ, già nua, câm lặng,
sau những kinh hoàng ông đã đi qua
nhảy múa trong ông như trong những chiếc lồng run rẩy.
 
 
NỖI CÔ ĐƠN
 
Nỗi cô đơn như cơn mưa
dâng lên từ biển khởi vào mỗi buổi chiều tối
từ những bình nguyên xa xôi trống trải
cuộn lên bầu trời cao, lưu giữa lại
rồi từ chốn thiên đường rơi xuống phố thị trần gian
 
Mưa rơi vào thời khắc tàn canh
khi ánh bình minh đổ lên từng con phố
lúc hai thân thể rã rời trở mình trong bóng tối
nhưng chỉ thấy trong nhau sự chán nản muộn phiền
và khi những con người phải chung ngủ trên giường
nhưng trong tim từ lâu chỉ còn sự căm ghét
 
Rồi nỗi cô đơn theo những con sông lớn đổ vào đại dương.
 
 
TRƯỚC CƠN MƯA MÙA HẠ
 
Hốt nhiên từ màu xanh cây cỏ trong khu vườn
có thứ gì đó, không ai biết, vừa biến mất;
ta cảm nhận nó tiến lại gần khung cửa sổ phòng khách
rồi tuyệt nhiên im ắng. Trong khu rừng kế bên
 
tiếng con chim choi choi vút lên gay gắt
làm ta nhớ đến thánh Giê-rô-mi-nô thuở nao;
tiếng hót đầy hăng hái và cô độc
kêu gọi cơn mưa trút nước từ trên cao
 
đổ xuống. Và hai bên tường trong căn phòng lớn
treo những bức ảnh đang lùi dần ra xa,
như thể không được phép nghe thấy lời trò chuyện của ta.
 
Giấy dán tường bạc màu im lìm phản chiếu
làn ánh sáng mờ ảo từ những buổi chiều xưa
trong thời khắc đầy sợ hãi khi còn là trẻ thơ.
 
 
CUỘC ĐỜI TÔI NHƯ BIỂN KIA TĨNH LẶNG
 
Cuộc đời tôi như biển kia tĩnh lặng:
Và nỗi đau trú ngự ở trên bờ,
Cô gái nhỏ chưa bao giờ mộng mơ.
Chỉ đôi lúc cơn sóng lòng xao động:
Niềm khao khát và giấc mơ cháy bỏng
Bay lên cao như đôi cánh chim trời.
 
Và trở về trong im lặng tuyệt vời…
Và những gì cuộc đời tôi mong mỏi
Lúc này đây, em là người thấu rõ?
Như sóng biển vào mỗi sớm bình minh
Khi rạt rào lúc buồn bã lặng im,
Lên bến bờ linh hồn em vỗ nhẹ.
 
 
[Tôi Là, Kẻ Âu Lo. Người Không Nghe Thấy Sao]
 
Tôi là, Kẻ Âu Lo, người không nghe thấy sao
tất cả giác quan tôi đang lao về phía trước?
Những xúc cảm dâng trào đôi cánh kia với được
bay thành vòng trắng xoá xung quanh khuôn mặt người.
Linh hồn tôi câm lặng không dám hé một lời
cô độc đứng trước người: lẽ nào người không thấy?
Lời nguyện cầu đã chín và bây giờ run rẩy
trên ánh nhìn của người như trên một cành cây.
 
Nếu như người ngủ say, tôi là giấc mộng đầy.
Nếu người muốn thức giấc, tôi sẽ là ý chí,
và tôi lớn dần lên cùng bao điều kì vĩ
chuyển hoá bản thân mình thành khoảng lặng bao la
của vì sao bé nhỏ lấp lánh cuối trời xa
trên thành phố Thời Gian, xinh tươi và đẹp đẽ.*
 
 
PHO TƯỢNG BÁN THÂN CỦA THẦN APOLLO CỔ XƯA
 
Ta chẳng biết gì về cái đầu huyền thoại của ông,
với nhãn cầu như trái cây chín mộng. Thế nhưng cơ thể
như ngọn đèn dầu, vẫn còn toả sáng phía bên trong,
nơi ánh nhìn của ông giờ đây dần hạ xuống,
 
long lanh, rạng ngời cùng sức nóng. Nếu không
thời đường cong của bộ ngực không thể khiến anh loá mắt,
và nụ cười từ cái khẽ vặn mình của bờ hông khép chặt
không chảy vào vùng tối, nơi hạ bộ loé sáng giữa chân ông.
 
Nếu không, thời chỉ là tảng đá vô hồn, lặng câm
bên dưới đôi vai như thác nước đục mờ đổ xuống
và không ánh lên vẻ mượt mà như lớp da của loài dã thú;
 
và mọi đường viền trên cơ thể ông, sẽ không bùng nổ
như một vì sao: anh không thể trốn chạy, bởi chẳng có nơi nào,
là không nhìn thấy anh. Anh phải thay đổi chính cuộc đời mình.
 
 
TÔI SỐNG ĐỜI TÔI GIỮA NHỮNG VÒNG TRÒN NỚI RỘNG
 
Tôi sống đời tôi giữa những vòng tròn nới rộng
mở ra khắp cả thế gian này.
Có lẽ tôi sẽ không hoàn thành được vòng cuối,
nhưng tôi sẽ cố gắng mỗi ngày.
 
Tôi xoay quanh Chúa trời, quanh tháp cổ xưa,
tôi đã xoay quanh cả nghìn năm về trước,
và tôi vẫn chưa biết; tôi là cánh chim ưng
là cơn bão hay một bài ca lớn.
 
 
ĐỂ NÓI TRƯỚC KHI NGỦ
 
Anh muốn hát ru đến một người nào đó
bên người nào đó được ngồi xuống thật yên.
Anh muốn thì thầm những bài hát thần tiên
làm bạn đồng hành dù ngủ quên hoặc thức.
Anh muốn được là người đàn ông duy nhất
bên trong căn nhà: đêm lạnh lẽo ngoài kia.
Và cuộc đời em, anh muốn được lắng nghe
cả thế giới kia và rừng khuya lạnh giá.
Những chiếc đồng hồ đang gọi nhau ồn ã,
và ta thấy được vực thẳm của thời gian.
Và kẻ lạ mặt trong đêm tối lang thang
và con chó lạ sủa vang, rồi tuyệt nhiên im ắng.
Và xa hơn nữa giờ đây trong tĩnh lặng.
Mắt anh dừng lại trên thân thể người thương
giữ lấy thân hình rồi chúng nhẹ nhàng buông,
khi thứ gì đó trong bóng đêm dịch chuyển.
 
____________
* Pháp Hoan dịch từ nguyên tác tiếng Đức của nhà thơ Áo-Hung Rainer Maria Rilke.
* Artwork by Daniel Powers.

5 comments

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s